2017 - Blog Marcel den Hartog

Secure Base Leadership

Secure base leaderschip is een idee van George Kohlrieser, gebaseerd op zijn eigen ervaringen en de hechtingstheorie van John Bowlby en Mary Ainsworth. Vrij vertaald betekent het leidinggeven vanuit een veilige basis. Mensen hebben behoefte aan zowel veiligheid als uitdaging.


Veiligheid gaat volgens Kohlreiser over de manier waarop we onszelf hechten aan mensen en doelen. George Kohlreiser heeft jarenlang gewerkt als gijzelingsonderhandelaar voor de F.B.I. In zijn boeken ‘Hostage at the Table’ en ‘Care to Dare’ geeft hij tientallen voorbeelden over de kracht van bonding in zelfs de meeste gevaarlijke situaties.


Een veilige basis wordt gedefinieerd als een persoon, plaats, doel of object dat een gevoel van veiligheid en bescherming geeft – en tegelijkertijd - je inspireert om te experimenteren, ontdekken, risico’s te nemen en uitdagingen aan te gaan.


Kohlreiser vertelt hoe hij en zijn collega’s in gijzelingssituaties contact kunnen maken met de meest agressieve en gewelddadige personen, waaronder ook verwarde mensen en seriemoordenaars. Hij geeft praktijkvoorbeelden van hoe een huisdier, belangrijk object of gedeeld doel een veilige basis voor gijzelnemers kan zijn. Dit erkennen en hier zorgvuldig mee omgaan maakte in 95% van de gijzelingssituatie een succesvolle onderhandeling mogelijk.


Een veilige basis doet twee dingen tegelijkertijd. Veiligheid bieden in combinatie met inspireren en uitdagen. Het gaat steeds om een balans. Teveel veiligheid maakt mensen weliswaar comfortabel, maar ontneemt ze ook de kans om te groeien naar meer autonomie. Een té grote uitdaging zonder voldoende veiligheid creëert angst en weerstand.


Het idee van een veilige basis is ook inspirerend voor leiderschap. Mensgericht en taakgericht handelen zijn beide nodig om mensen in staat te stellen het beste uit zichzelf te halen. Toegepast in leiderschap gaat het om het ‘zorgzaam uitdagen’ van mensen. Dit begint met het creëren van een veilige leer- en werkomgeving waar mensen onvoorwaardelijk welkom worden geheten. In de woorden van Carl Rogers ‘een onvoorwaardelijke positieve achting voor de persoon als mens’. Dit is een basisbehoefte voor mensen en een voorwaarde om zich veilig te kunnen hechten.


Vanuit een veilige hechting (bonding) ontstaat de intrinsieke motivatie om te gaan ontdekken, risico’s nemen en grenzen te verlegen.


De sterkste veilige basissen zijn de belangrijke mensen in ons leven. Ouders zijn vaak onze eerste veilige basis. In een ideale situatie bieden ze een veilige en beschermde omgeving waarin we kunnen opgroeien tot autonome mensen. Ook in situaties waarin de relatie met de ouder(s) als onveilig is ervaren kunnen we in de relatie met andere mensen veilige basissen voor onszelf creëren. Uiteindelijk kunnen we leren om een veilige basis voor onszelf te worden door de herinneringen, lessen en voorbeelden te internaliseren. Ook dan blijven relaties met mensen en doelen van levensbelang – we zijn immers sociale wezens die juist in de ontmoeting met de ander betekenis aan ons leven geven.


Hoe is dit voor mij?

Ik ben dankbaar voor de vele inspirerende mensen die als veilige basis mijn ontwikkeling hebben ondersteund, die mij een ander perspectief boden op de momenten dat de uitdagingen te groot leken. In 2015 was ik met Atie in Australië en ik realiseerde me dat ik al mijn dromen had verwezenlijkt. Ja, dit is een heel fijn gevoel. Ik kan het proberen te omschrijven als een diepe innerlijke rust en een stilte waarin ik mijzelf, alles wat er is en wat er in mijn geschiedenis is gebeurd werkelijk kon aannemen.


Vanaf mijn 13de en gedurende een groot deel van de pubertijd had ik naar mijn gevoel geen veilige basis. Ik had te maken met pesten-, geweld op school en indoctrinaties van de Jehovah’s Getuigen. De ‘uitdaging’ (onveiligheid) was voor mij op dat moment te groot. Op mijn 18de vluchtte ik naar Australië een plek die voor mij vrijheid symboliseert. Ik wist toen nog niet dat ook als je naar de andere kant van de wereld reist, je jezelf (je geschiedenis) gewoon meeneemt. Intuïtief was dit voor mij toch een goede keuze omdat juist de persoonlijke ontmoeting met andere mensen, andere culturen en andere omstandigheden voor mij een nieuwe leerlijn opende. Een lange weg waarin ik uiteindelijk leerde dat juist de kwetsuren uit mijn geschiedenis mij in staat stellen om als trainer een veilige basis voor persoonlijke ontmoeting en groei te bieden.


Ik heb van veiligheid en dan met name beveiliging een carrière gemaakt. Vanaf mijn 18de tot midden dertig ben ik letterlijk de wereld rondgereisd om opleidingen te volgen, mensen te ontmoeten en vooral te leren hoe je los kunt komen van geweld, indoctrinatie en manipulatie. Dit was een moeilijke en tegelijkertijd ook bijzonder mooie weg. Wat heb ik een enorm aantal geweldige mensen ontmoet die mij hebben geïnspireerd om doelen te stellen én bereiken. En wat heb ik veel mooie ervaringen beleefd. Als ik mijn leven over mocht doen, dan zou ik alles precies zo laten als het is.


Atie en ik waren in the Blue Mountains toen ik mij realiseerde dat ik al mijn dromen had verwezenlijkt. Vanuit de innerlijke rust en stilte voelde ik een nieuwe droom (doel) ontstaan. Sinds 2008 ben ik intensief bezig met diverse vormen van persoonlijke en professionele ontwikkeling en dat is waar mijn hart ligt. Ik merk dat mijn netwerk aan relaties en doelen zich verder uitbreid en ik ook zelf steeds meer een veilige basis voor anderen kan zijn - wat een mooie ervaring is dat.


Het is af en toe nog heel spannend. De organisatie gaat door een groeifase en veranderingsproces heen, maar wat is het mooi en zo erg de moeite waard.


Ben je benieuwd hoe dit voor jou is?

Ga eens na wie en wat op dit moment jouw veilige basissen zijn:

  • Hoe bieden ze je een gevoel van veiligheid en bescherming?
  • Hoe dagen ze je uit?
  • Denk eens terug aan een specifieke situatie waarin iemand jou op een belangrijke manier heeft beïnvloed. Wat deden ze? Wat zeiden ze? Wat heb je van ze geleerd?
  • Voor wie ben jij een veilige basis?

Uiteraard bevat Secure Base Leadership nog meer aspecten. Ik vind de boeken ‘Hostage at the Table’ (vertaald in het Nederlands onder de titel ‘Laat je niet Gijzelen’) en Care to Dare enorm inspirerend. George Kohlreiser heeft een toegankelijke schrijfstijl, gecombineerd met veel praktijkvoorbeelden, waardoor de boeken makkelijk weg te lezen zijn.