januari 2018 - Blog Marcel den Hartog

Het begin van een nieuw jaar is ook vaak de periode van goede voornemens. Mijn voornemen is om iedere maand een blog over professionele ontwikkeling, NLP & HNLP, Transactionele Analyse, Leiderschap en Systemisch Werken te gaan schrijven. Deze maand deel 1 van het HNLP model: ‘Beyond Goals’. Simpel gezegd, is dit een model om geïnspireerd te werken door je doelen af te stemmen op je kernwaarden.


Korte termijn versus lange termijn doelstellingen

Een bekende vorm van doelgericht werken is het formuleren van S.M.A.R.T. (Specifiek, Meetbaar, Acceptabel en Tijdsgebonden) doelen. Dit model is bruikbaar voor korte termijn doelen in relatief eenvoudige processen. Het is minder geschikt voor lange termijn doelen, omdat het leven zich nu eenmaal niet laat vangen in “specifiek meetbare criteria die vooraf gepland en binnen een bepaalde tijd voltooid zijn”. Het leven kent ook risico’s en onverwachte gebeurtenissen die nodig zijn voor het ontwikkelingsproces. SMART doelen hebben de neiging om tunnelvisie te creëren. Het voordeel van tunnelvisie is focus, het nadeel is het risico om beschikbare (alternatieve) keuzemogelijkheden niet op te merken omdat je zo gefocust bent op dat ene doel.

Het afgelopen jaar ben ik op zoek gegaan naar een andere metafoor (representatie) om het verschil tussen SMART doelen en beyond goals creatief te illustreren. Boogschieten is een klassieke metafoor voor doelgericht werken. De kunst om jezelf onder controle te brengen en je aandacht te richten op een specifiek doel.

Beyond goals lijkt meer op kanovaren. Het vraagt om een bredere blik (perifere waarneming dat het parasympatische zenuwstelsel activeert) waarbij je jouw aandacht verdeeld over het doel, de koers die je vaart, en wat er gebeurt in de onderstroom – de onbewuste processen die zowel motiverend werken als voor weerstand kunnen zorgen. Waar de boogschieter zoekt naar een statische balans (ratio) gaat het nu om een dynamische balans om jezelf onder controle te houden terwijl je tegelijkertijd afstemt op wat er om je heen gebeurt. Het integreren van de ratio en het gevoel doormiddel van scherp waarnemingsvermogen (mindfulness).

Voor een succesvol en gelukkig leven heb je een strategie nodig die doelgericht én geïnspireerd werken met elkaar combineert. Geïnspireerd werken begint met de vraag: ‘hoe wil je anders zijn als je jouw doel hebt bereikt?’. Het meest abstracte antwoord op deze vraag is een expressie (concrete uitdrukking) van de kernwaarden achter dat doel - vandaar de naam beyond goals.


Kernwaarden

Waarden zijn dingen die belangrijk voor je zijn. De vraag wordt dus, wat maakt dat dit doel belangrijk voor je is? En, waarom is dat belangrijk voor je? Als je deze laatste vraag een aantal keer herhaalt, voor jezelf óf in goed contact met een gesprekspartner, zul je meestal merken dat de antwoorden steeds abstracter worden. Dit betekent dat je steeds meer contact maakt met de kernwaarden, in de onderstroom, achter je doel.

Deze kernwaarden hebben een interne representatie en Staat van Zijn (SvZ) die je heel concreet kunt ervaren in je lichaam. Simpel gezegd, je kunt jouw kernwaarden visualiseren en er op gevoelsniveau contact mee maken. Probeer het maar eens: ‘hoe zou jij een waarde als Liefde voor jezelf uitdrukken, welke beelden, geluiden en gevoelens roept dit voor jou op?’. Zie je een moeder en kind of twee romantisch verliefde mensen – misschien denk je wel terug aan een eigen ervaring waarin je liefde ervaarde óf juist miste terwijl je er zo naar verlangde. Hoe ervaar jij een waarde als liefde in je eigen lichaam?

Een kernwaarde is vaak ook iets waar we naartoe werken en dat we nog (meer) willen bereiken. Jouw bestemming waar je een koers naar uitzet en iedere keer weer een peddelslag voor maakt. De kern van beyond goals is in een aantal stappen uit te leggen:

  • Ontdek de kernwaarde(n) achter je doel, waarom je het belangrijk vind.
  • Maak contact met die kernwaarde(n) zodat je een beeld én vooral een gevoel in je lichaam ervaart als je eraan denkt (geassocieerd)
  • Richt nu je aandacht op je huidige situatie van waaruit je een koers richting je doel wilt uitzetten. Maak een kleine ‘peddelslag’ in de richting van je doel waarbij je de inspirerende en motiverende kracht van de achterliggende kernwaarde duidelijk in lichaam kunt blijven voelen. Zodra je het gevoel verliest heb je te hard ‘gepeddeld’ en daardoor het contact met de onderstroom verloren.
  • Laat jezelf meenemen op de wisselwerking tussen de onderstroom en je kleine peddelslag terwijl je vanuit een brede blik (perifere waarneming) opmerkt welke nieuwe keuzemogelijkheden zich voordoen.
  • Herhaal nu stappen 2-4. Hierdoor blijf je in contact met je intrinsieke motivatie. Het is ook een manier om volop van de reis naar je doel te genieten. Tenslotte biedt het jouw de mogelijkheid om met ieder peddelslag je doel bij te stellen in het licht van veranderende omstandigheden – het gaat uiteindelijk niet om het doel zelf, maar om de expressie en verwezenlijking van de achterliggende kernwaarden. Er zijn immers oneindig veel manieren om te worden wie je bent!


Een voorbeeld:

Jarenlang had ik de beperkende overtuiging dat een vrouw mij weliswaar als een goede vriend, maar nooit als een romantische partner zou kunnen zien. Romantische liefde was voor mij niet weggelegd, dacht ik. Hierdoor stelde ik mijn doelen vooral op het gebied van mijn carrière, spiritualiteit en een paar goede vriendschappen. De omslag kwam op het moment (feitelijk een proces!) dat ik de waarde liefde en wat dat voor mij betekende echt serieus durfde te onderzoeken, inclusief de momenten waarop ik het had gemist terwijl ik er zo naar verlangde. In kleine stappen of peddelslagen zette ik koers naar een mogelijkheid om deze waarde te verwezenlijken.

Aanvankelijk ging dit voor geen meter, de slagen waren onhandig, verkeerd getimed, te snel, te langzaam – iedere keer sloeg mijn kano om. Het grote voordeel hiervan is dat je hierdoor de onderstroom steeds beter leert kennen :-). Stap voor stap leerde ik in contact met mijzelf (contact met de kernwaarde) de ontmoeting aan te gaan, én plezier te hebben ongeacht de uitkomst, terwijl ik ten volle bewust was van hoe belangrijk het proces voor mij was. Zo leerde ik mijn huidige vrouw Atie kennen - and as they say: ‘the rest is history’. Want ongeacht wat je over jezelf denkt, je bent altijd meer dan dat én er zijn oneindig veel manieren om te worden wie je bent!


Wat is jouw voornemen voor 2018? Wat is de waarde achter dat doel? En, op welke momenten in je leven heb jij die waarde gemist?

Volgende maand deel 2 van deze blog, waarbij ik een aantal verdiepende elementen van het beyond goals model wil behandelen.

  • Hoe je de kleine ‘stappen of peddelslagen’ creatief kunt ontwerpen met behulp van taalpatronen om procesenergie (momentum) en veerkracht te ontwikkelen?
  • Hoe je het beyond goals model om geïnspireerd te werken kunt gebruiken voor stapsgewijze veranderingsprocessen in organisaties.
  • Hoe om te gaan met tegenslagen en weerstand.

Metaforisch kun je deze 3 elementen samenvatten door te visualiseren dat we vaak beginnen met het leren varen op een idyllisch meertje zoals op de foto bij deze blog. Maar wat nu als je met jouw kano in een snel stromende rivier vol draaikolken en watervallen terechtkomt? Kun je dan voorkomen dat je ten ondergaat en verdrinkt? Zou het mogelijk zijn om zelfs in die situaties jezelf succesvol tot het leven te verhouden? Daar gaat mijn volgende blog over…